Vijf vragen aan de redactie van Molemans Praktische Psychofarmacologie

11 mei 2022 is de nieuwe herziening van ‘Molemans Praktische Psychofarmacologie’ verschenen, onder redactie van prof. dr. Paul Naarding, dr. Arne Risselada en prof.dr.mr. Christiaan Vinkers en met behulp van maar liefst vijftien andere auteurs. Deze zesde editie bevat een update en uitbreiding van de eerdere teksten en bestaat uit acht vernieuwde en praktijkgerichte hoofdstukken. We stelden de driekoppige redactie een paar vragen over de ‘nieuwe Molemans’. Wat is er nieuw? En welke nieuwe inzichten willen zij u niet onthouden? Lees snel verder voor het antwoord!


Wat is er inhoudelijk allemaal nieuw en anders t.o.v. de vorige/vijfde editie van Molemans Praktische Psychofarmacologie?

Arne Risselada (ziekenhuisapotheker): ‘Uiteraard zijn alle nieuwe medisch wetenschappelijke inzichten, standaarden en ontwikkelingen meegenomen in de update van het boek. Daar waar mogelijk is de tekst bovendien compacter en nog praktischer toepasbaar gemaakt. Hierdoor is ook de indeling in hoofdstukken veranderd. Afgezien van het eerste inleidende hoofdstuk, is gekozen voor een indeling op basis van psychofarmacagroepen. De vroegere aparte hoofdstukken over kinderen/jeugdigen en ouderen zijn komen te vervallen, omdat we deze doelgroepen hebben opgenomen in de structuur van de nieuwe hoofdstukken.’

Christiaan Vinkers (psychiater): ‘Er zijn ook drie nieuwe hoofdstukken toegevoegd: ‘Middelen bij dementie’, ‘Middelen bij ADHD’ en ‘Middelen bij verslaving’. Deze hoofdstukken verschillen een beetje in structuur van de andere hoofdstukken, omdat ze meer indicatiegericht zijn en omdat er verschillende groepen psychofarmaca geïntegreerd worden besproken’.

Paul Naarding (psychiater): ‘We wilden voorschrijvers en behandelaren meer praktische informatie geven om in de dagelijkse praktijk direct mee aan de slag te kunnen gaan. Om die reden zijn er in de nieuwste versie meer figuren en tabellen opgenomen.’


Naast het fysieke boek, is ‘de nieuwe Molemans’ nu ook aanvullend te verkrijgen als digitale uitgave. Waarom? En hoe werkt dit precies?

Paul: ‘Het gehele boek is nu inderdaad voor het eerst, aanvullend op het boek, volledig digitaal beschikbaar, met directe toegang tot de meest praktische overzichtstabellen en behandelschema’s. Vanwege de interactieve inhoudsopgave, handige links en de zoekfunctie is de inhoud van het boek op deze manier super snel te raadplegen in praktijksituaties. Je vindt in een handomdraai de informatie die je op dat moment nodig hebt.’

Arne: ‘De digitale uitgave draagt zo ook direct bij aan het hoofddoel van Molemans Praktische Psychofarmacologie: voorschrijvers van psychofarmaca in staat te stellen hun patiënten nog beter en efficiënter te helpen behandelen, door middel van de praktische informatie.

Afhankelijk van wat je prettig vindt zijn er nu drie smaken: je koopt alleen het boek, je koopt het pakket met het boek inclusief online toegang, óf je kiest voor de online-only variant indien je het boek niet nodig hebt. Via de website molemans.online vind je meer informatie over deze varianten.’


In wiens boekenkast mag de nieuwe Molemans eigenlijk niet ontbreken? M.a.w.: voor wie is het boek precies relevant?

Christiaan: ‘De Molemans is een praktijkgerichte leidraad die systematisch alle stappen en overwegingen volgt bij het voorschrijven van psychofarmaca. Het is daarmee een aanrader voor alle voorschrijvers en verstrekkers van deze geneesmiddelen, waaronder: psychiaters, huisartsen, verpleegkundig specialisten, (ziekenhuis)apothekers, artsen voor verstandelijk gehandicapten en specialisten ouderengeneeskunde.’

Arne: ‘Het boek is de opvolger van de allereerste ‘Praktische Psychofarmacologie’, het oorspronkelijke boek van prof.dr. Peter Moleman, waarmee generaties medische beroepsoefenaren zijn opgeleid en nageschoold. Dat is nooit opgehouden. Want ook specialisten die vandaag de dag in opleiding zijn, hebben veel aan de inhoud: in aanvulling op hun studie, maar vooral ook in de praktijk! Maar iedereen die zich met psychofarmaca bezig houdt, hoort dit boek in de boekenkast te hebben staan.’


Wat is persoonlijke jullie favoriete hoofdstuk uit de nieuwe Molemans en waarom?

Arne: ‘Ik vind het moeilijk om één favoriet hoofdstuk aan te wijzen, want ik vind ze allemaal goed. Als ik dan toch één moet noemen, dan het eerste hoofdstuk ‘inleiding in de psychofarmacologie’. De informatie die in dit hoofdstuk staat is namelijk relevant voor alle groepen psychofarmaca en dus ook voor alle andere hoofdstukken.’

Christiaan: ‘Ik kies het hoofdstuk benzodiazepines. Er is daar zoveel farmacokinetisch van te leren om ze rationeel voor te schrijven. Het is sowieso een fascinerende groep medicijnen die onmisbaar zijn in de psychiatrie, maar tegelijk vaak veel te langdurig worden gebruikt. Ik ben ook blij dat in het hele boek nu expliciet meer aandacht is voor het afbouwen van medicatie, of het nu gaat om antidepressiva, antipsychotica of benzodiazepines.’

Paul: ‘Mijn favoriete hoofdstuk is hoofdstuk 4 over stemmingsstabilisatoren. Dat schrijf ik al 25 jaar en dat doe ik met behulp van een paar geweldige co-auteurs: met Eline Regeer en Ralph Kupka. Stemmingsstabilisatoren kunnen voor sommige patiënten levensreddend zijn, maar hebben ook lastige bijwerkingen. Het is daarmee specialistisch werk, en vereist dus goede kennis van zaken. Het was altijd al een mooi hoofdstuk, maar nu is het mijns inziens helemaal een tophoofdstuk geworden, ondersteund door informatieve en verhelderende figuren en tabellen.’


Hebben jullie tot slot nog een gouden tip, leuke anekdote of belangrijk inzicht dat jullie willen meegeven aan de Nederlandse voorschrijvers van psychofarmaca?

Arne: ‘Als je weet hoe middelen werken, en welke relaties bestaan tussen aangrijpingspunten en (bij)werkingen, kom je in de dagelijkse praktijk een heel eind met logisch redeneren, ook bij zeer complexe vraagstukken.’

Christiaan: ’Als het gaat om behandeling met psychofarmaca: doe het goed, of doe het niet. We weten dat het gestructureerd en volgens een algoritme werken zorgt voor beter uitkomsten bij depressie. Soms gebruiken mensen maandenlang een antidepressivum zonder enig effect, wordt er niet doorgepakt naar volgende behandelstappen, of wordt er niet systematisch geëvalueerd. Iedere behandelaar heeft zijn eigen voorkeuren, dat is tot op zekere hoogte niet verkeerd, maar maak het ook expliciet in een algoritme: welke stappen zet je in welke volgorde. Dit is in mijn ervaring ook een mooie aanleiding voor gedeelde besluitvorming met de patiënt.’

Paul: ‘Patiënten met psychische stoornissen hebben vaak zelf veel last van deze klachten. Belangrijker is soms nog dat ze door die klachten niet goed kunnen functioneren in verschillende rollen. Het is de opdracht voor psychiaters om samen met hun patiënten te zoeken naar manieren waarop dat functioneren verbetert. Psychofarmaca kunnen daar een belangrijke plek in innemen. Elke psychiater moet dus gedegen kennis van deze farmaca hebben.’

Heeft u de nieuwe Molemans Praktische Psychofarmacologie nog niet in huis? Ga dan voor meer informatie naar molemans.online of ga direct naar de bestelpagina via bestellen.molemans.online!

Meer informatie over de nieuwe Molemans

Of bestel uw exemplaar direct!

BACK